door Nine de Jonge

Het Comenius Lyceum in Amsterdam is een Econasium. Dit is een zelf ontwikkeld programma gericht op duurzaamheid. “Eerst bood de school een te weinig passend aanbod aan.” zegt Marcel. “We wilden dat veranderen. We zijn hiervoor een onbekende weg ingegaan.”

Ik bezocht het Comenius Lyceum en sprak met Marcel Elselaar, extern ingehuurd om te helpen bij het Econasiumprogramma. Ook sprak ik met Eelko Kruse, die intern betrokken is bij de opstart en invulling van het Econasium. Hij is nu 17 jaar wiskundedocent op de school en zit sinds 2,5 jaar in de schoolleiding.

Uit de zoektocht naar verandering ontstond het Econasium. “We hadden een beperkt budget. Om ook de werkdruk en de organisatiegraad niet te hoog te maken, keken we binnen de bestaande structuur wat we aan konden passen. Per klas keken we welke projecten er al waren. Per project maakten we inzichtelijk aan welke competenties de leerlingen werkten.” Sinds een jaar werken ze aan een duidelijkere link met duurzaamheid. De projectweken bieden nieuwe mogelijkheden. Het Econasium is een initiatief van de school zelf, het sluit dan ook goed aan op de context. “Het is dus niet zoals een Technasium waarin het pakket beschrijft wat je moet doen.”

Acht docenten vormen de Econasium werkgroep, dit is een diverse en wisselende groep. “We hebben complete vrijheid gekregen. We merkten wel dat het best lastig is om de bestaande structuren aan te passen”, aldus Eelko.

Deze week had de derde klas een projectweek over duurzaam ondernemen. De leerlingen kozen een van de vier uitdagingen waarbij ze kijken vanuit de opdrachtgever en de doelgroep. Ze ontwikkelden een prototype als oplossing voor de uitdaging, die ze gingen testen. Met hun oplossing streven ze naar een zo groot mogelijke positieve impact. Zo zijn ze ondernemend aan het leren, met cases uit hun belevingswereld en worden ze uitgedaagd hun creativiteit te gebruiken en verantwoordelijkheid te voelen.

Licht en ruimte

De school is een maand geleden verhuisd. Ze zitten nu in een gerenoveerd gebouw met veel daglicht, goede akoestiek en een prettige sfeer. Deze havo/vwo school staat in een volkswijk en heeft voornamelijk Islamitische leerlingen. De leerlingen krijgen van huis uit duurzaamheid niet per se mee. Eelko zegt dat de school nu een heel andere sfeer heeft. “Er is meer rust en ruimte sinds de verhuizing. Het vorige gebouw was oud en lelijk. Leerlingen waren er sneller opgefokt. In dit gebouw bieden we meer faciliteiten en mogelijkheden voor initiatieven van de leerlingen zelf.” Eelko wil nog meer groen in de school. Ook wil hij schermen met daarop beelden van de wereld. Hij wil er films over duurzaamheid vertonen, mooie beelden maar ook bijvoorbeeld films over vluchtelingen. Duurzaamheid gaat voor het Comenius Lyceum dan ook niet alleen over de natuur. Sociale duurzaamheid speelt hier een grote rol, maar alle vormen van duurzaamheid worden belicht in het projectenaanbod.

Als je binnenkomt in het gebouw, is er een prettig ruime aula, met een grote trap van stadshout. In het belang van de duurzaamheid is het gebouw gerenoveerd. De gemeente Amsterdam heeft zelfs een inpandige kas van ruim 300 m2 in het Econasium gefinancierd. Ik kreeg een rondleiding door het Econasiumlokaal en nam een kijkje in de kas. Regenwater wordt opgevangen om de planten mee water te geven. Nu staan er een paar planten, op den duur zullen leerlingen tijdens het programma ‘pak een pot’ tomatenplanten kweken waarvan ze vervolgens tomatensoep zullen koken en uitdelen in de buurt. Er is ook ruimte voor eigen initiatief van de leerlingen, zo willen een aantal leerlingen een robotarm maken die planten kweekt en verzorgt.

Leerlijnen (Leren door te doen)

Voor de eerste, tweede en de derde klas zijn de Econasiumprojecten verplicht. Bij de eersteklassers draait het om impact, de invloed die wij op de omgeving hebben en de omgeving op ons. ‘Quick win challenges’ dagen de leerlingen uit om kleine maatregelen te nemen zoals een dag geen vlees eten. Hiermee hopen ze bewustzijn te creëren over ‘wat doe ik en welke invloed heeft dat?’. Ook hebben ze afvalworkshops en upcyclen ze hun plastic afval in kunstwerken. Bij het onderdeel McNasium onderzoeken ze wat er in hun voedsel zit, welke industrie erachter zit en wat ze daarvan vinden.

Relatie met de wereld om je heen

In de tweede klas staat de relatie tussen mens en natuur centraal. Belangrijk hierin is de natuurbeleving. De schoolreis gaat naar Texel, waarbij ze de lokale ecosystemen onderzoeken. In deze klas kweken de kinderen via het project ‘pak een pot’ zelf tomaten. Daarnaast doen ze een project over drinkwater, waarbij ze nagaan welke invloed drinkwater en het bijbehorende natuurgebied hebben op het leven in de stad.

Hoe nu verder?

De derdejaars richten zich op hun toekomst. Het gaat om een duurzame keuze maken, een studiekeuze die bij je past. Zo komen ze met diverse beroepen in aanmerking en leren ze welke competenties daarvoor nodig zijn. Ook wordt er gekeken naar welke allergieën hierbij horen.

Intercultureel

Bij het programma ‘in de mIKs’ gaan de leerlingen in samenwerking met een andere school de stad verkennen en maken contact met andere groeperingen. Zo gaan ze langs bij een synagoge, een kerk, een moskee, het humanistisch verbond, en ook de COC. Ze gaan discussiëren. Dit is vaak erg confronterend. Ze testen hoe open ze staan voor anderen. Omdat het erg uitdagend is, vinden leerlingen dit erg leuk.

De leerlingen solliciteren om deel te nemen aan het Econasiumvak O3 in de bovenbouw . Op deze manier zijn er enkel gemotiveerde leerlingen. Het is een verzwaring van het programma. Dit jaar draait het voor het eerst. Er zijn nu tien leerlingen met goede cijfers en drie die wat meer moeite hebben: De jaren en niveaus zijn gemengd. Ze kunnen coaches inschakelen, die hen kunnen helpen.

Project met opdrachtgever

De eerste groep leerlingen is dit programma nu aan het uitvinden. Zo hebben ze net een project gedaan, waaruit bleek dat ze van te voren meer informatie moet hebben van de opdrachtgever. Ze leerden nadenken over wat ze moeten weten voor ze ergens ja tegen zeggen. De zelfstandigheid neemt toe per leerjaar. De leerlingen zijn eigenaar van hun zelfgekozen en zelfontwikkelde projecten.

Een school in bloei

Al met al is het Comenius Lyceum een zeer inspirerende locatie. De bevlogenheid van de docenten in het leidende team is aanstekelijk. Econasium is een initiatief dat leerlingen van diverse culturele achtergronden aanspreekt en interesseert. Op deze middelbare school geven leerlingen echt handen en voeten aan duurzaamheid. Zij ervaren zelf wat hun impact is. En leren door te doen. De groene, rustgevende en ruimtelijke architectuur van het schoolgebouw draagt bij aan een sterke connectie tussen leerlingen en omgeving. Comenius Lyceum is werkelijk een bloeiende school, en vervult een voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid.

 

 
Er is duidelijk vraag naar duurzame professionals bij werkgevers, van Unilever tot de bakker om de hoek. Nu het aanbod nog. Daar dragen wij aan bij.
 

Over ons

ToekomstBehendig.nl is een van de projecten van Groene Generatie, het Groene Brein en Studenten voor Morgen. Wij stimuleren duurzame ontwikkeling door middel van campagnes, onderzoek en slimme producten.

Lees meer...