'Scholen moeten investeren in nieuwe manieren om leerlingen en studenten te leren om kritisch te blijven nadenken'. Dit zegt universiteitshoogleraar José van Dijck in haar afscheidsrede als vertrekkend president van de KNAW. Maar wat betekent dit eigenlijk? Remco Pijpers van Kennisnet sprak universiteitshoogleraar José van Dijck. 

Fase van ontregeling

Momenteel bevindt de transformatie naar een digitale samenleving zich in een 'fase van ontregeling' volgens Van Dijck. Een voorbeeld hiervan is een zestienjarige vriendin van haar dochter die veganist wilde worden, omdat 'vlees even kankerverwekkend is als sigaretten'. Een conclusie die zij had afgeleid van de Netflix documentaire What the Health. Ondanks de verwijzing naar rapporten van de WHO geven ze halve waarheden en verdraaiingen. Deze documentaire is inmiddels op allerlei blogs bekritiseerd, waarop scholieren kritische geluiden kunnen lezen van wetenschappers.

Gezond verstand

Een belangrijke vraag rijst op: Hoe kan een zestienjarige leren om betrouwbare bronnen te onderscheiden? Het online medialandschap wordt overspoeld met informatie en meningen. Scholen spelen een essentiele rol om leerlingen weerbaar te maken in het onderscheiden van zin en onzin. 

Lessen in mediawijsheid en 21e eeuwse vaardigheden zijn niet genoeg. Een kritische houding en 'gezond verstand' zijn nodig om te kunnen selecteren in de digitale informatie. "Dat betekent niet alleen dat leerlingen moeten leren hoe het internet werkt, maar ook bronnen op waarde moeten kunnen schatten." 

Betrouwbare bron

Van Dijck vraagt zich af hoe het vertrouwen in de wetenschappelijke expertise verankerd is in een wereld die steeds digitaler wordt. Ze benoemt drie belangrijke veranderingen waaronder de expertise van wetenschappers en leraren lijden. 

  1. Context collapse: iedereen kan nu iets publiceren, niet meer enkel gevestigde kranten. Hierdoor is het voor een lezer moeilijk de kwaliteit van de informatie in te schatten.
  2. Confirmation bias: mensen zoeken naar informatie die hun mening of vooroordeel bevestigt.
  3. Polarisation push: de toenemende neiging in het publieke debat om te polariseren.

Leerlingen hebben 'wijsheid en attitude' nodig

"Leerlingen moeten getraind worden om feiten van meningen te onderscheiden, logisch en consistent te redeneren, bronnen te vinden en de waarde van bronnen in te schatten. Daarnaast zullen leerlingen ook meer moeten weten wat technologie met hen doet en wat zij doen met technologie. Zo is het belangrijk dat leerlingen meer weten van coderen en van de manier waarop algoritmes werken. Ook is het van belang dat ze nadenken over de consequenties van het gebruik van digitale technologieën; wat betekent dit voor de privacy of sociale interactie."

"Digitale geletterdheid betekent dus meer dan informatie en kennis: het gaat over het bijbrengen van beoordelingsvermogen en wijsheid."

ToekomstBehendig sluit zich aan bij de conclusies van van Dijck. 

Meer lezen?

Bron: Kennisnet, lees het hier.

De afscheidsrede van José van Dijck kun je teruglezen op knaw.nl

Eerder sprak Kennisnet José van Dijck voor een podcastaflevering over de Platformsamenleving. Beluister het gesprek 'Facebook en Google en de risico’s van ‘platformisering’ in het onderwijs'.

 
Er is duidelijk vraag naar duurzame professionals bij werkgevers, van Unilever tot de bakker om de hoek. Nu het aanbod nog. Daar dragen wij aan bij.
 

Over ons

ToekomstBehendig.nl is een van de projecten van Groene Generatie, het Groene Brein en Studenten voor Morgen. Wij stimuleren duurzame ontwikkeling door middel van campagnes, onderzoek en slimme producten.

Lees meer...